Momentje graag

Unster v.s. elastiek

Krachten meten; elastische vervorming: qua onderwerpen kan ik dit practicum wel aan elkaar breien, maar eerlijk gezegd is het niet-lineair uitrekken van een elastiek meer een leuke bijkomstigheid dan dat het aan een lesdoel bijdraagt. Enfin: de leerlingen meten met een unster en gaan de meting verwerken in een grafiek: dat vind ik lesdoel genoeg. Daarbij zijn ze altijd erg ijverig en enthousiast, dus we houden dit practicum er mooi in.

Hefbomen

Vorig jaar was ik niet tevreden over het practicum over hefbomen: als je het eenvoudig wilt houden is eigenlijk alleen de hefboom met het draaipunt in het midden voorhanden. Ik had daarom gevraagd om hefbomen met een draaipunt aan het eind. De nieuwe, door Otto gemaakte hefbomen pakken nu goed uit.
De practicumbeschrijving was half-open. Over het algemeen werden de verschillende arm-kracht-combinaties redelijk systematisch uitgevoerd, maar niet eenduidig beschreven. Daar moet ik dus nog aandacht aan besteden.

Verdiepende vragen na een paar metingen zijn natuurlijk een inkoppertje: 'Voordat je de unster nu afleest... Hoe groot verwacht je nu eigenlijk dat de kracht is geworden?', 'Hoe pak je dat dan aan?', 'Wat heb je nodig om dat te berekenen?', 'Hoe denkt de groep naast jullie er over?'

Moderne natuurkunde

The Fixion

Simulaties elektriciteit

Deze week zijn er P.O.'s (praktische opdrachten) in de bovenbouw - en dus is veel apparatuur niet beschikbaar. (Net als de toa's).

Geen nood: de leerlingen uit de 2e klassen hebben al ervaring met de fysieke apparatuur en dus kan er nu mooi verder geëxperimenteerd worden op de computer.

De gebruikte simulaties zijn die van de Phet (DC-kit) en die van Crocodile Clips.

Met die van de Phet kan de leerling proberen welke materialen geleiden en welke isoleren. Een verslagje van de opdracht en de uitkomsten kan in enkele regels in een Word-document.

Ik heb de leerlingen meteen laten zien hoe je een schermafdruk maakt en in Word plakt. Dit gaat op de laptops nét iets moeilijker omdat er naast de Control- (Ctrl) en de PrintScreen-toets (PrtSc) óók de toets voor speciale functies (Fn) gebruikt moet worden.

Met de simulatie van Crocodile konden de leerlingen redelijk vrij experimenteren.
Ik heb ze aangeraden om de schema's die tot nu toe in hun schrift staan na te bouwen, maar dat ze ook zelf nieuwe schakelingen mochten bedenken. Een schermafdrukje en de uitleg van de werking komt dan weer in dat Word-bestand. Het uiteindelijke doel was om de hotelschakeling van opgave 60 na te bouwen en daarmee de vragen van deze opgave te beantwoorden.

De lessen (één les, maar meerdere keren gegeven) pakten goed uit. De minpunten: er zijn in deze volle klassen eigenlijk net te weinig fatsoenlijk werkende computers. Daardoor moesten sommige leerlingen samenwerken op één computer. Ook het inloggen duurt soms eeuwen.

Dat sommige leerlingen 'vast' komen te zitten wordt als bijna vanzelf door klasgenoten opgelost. Het voordeel van (bijna) iedereen achter een eigen computer is dat er geen wegduik-gedrag voorkomt. Veel leerlingen maken ergens kortsluiting. Heel leerzaam natuurlijk - en meteen hét grote voordeel van simulaties.

De leerlingen konden aan het eind van de les zelf goed aangeven wat ze geleerd hadden: het gebruik van programma's om natuurkunde te simuleren; het verschil tussen geleiders en isolatoren; hoe je kortsluitingen kunt voorkomen en opheffen; dat je lampjes hebt die het niet altijd doen (ledjes!) en hoe een hotelschakeling werkt.

Nick: student van de dag

Thermodynamica ging vandaag over entropie.

Het was een wat chaotische les: de docent kon geen orde houden. Oh jaa: te flauw. Maar eindelijk begreep ik wat Muse bedoelde met The 2nd Law ...

Studiebegeleiding was vandaag een lunchles: eigenlijk waren de lessen van de afgelopen tijd altijd gejaagd - er was simpelweg te weinig tijd. Mirjam wil het altijd niet alleen goed doen: zij is iemand die ons ook het goede voorbeeld wil geven ('practice what you preach'). Vandaar dat we nu meer tijd nemen - en daar een pauze voor inleveren. Vandaag hebben we de WPL4 nog eens in z'n geheel doorgenomen. Daarnaast de becommentarieerde versie van Joost's beroepsproduct. Een hele geruststelling: die interventies doe ik (bijna) aan de lopende band...

Vakdidactiek. De hoofdrol van vandaag was weggelegd voor Nick. Door een pechdag gisteren was ik aan een deel van m'n voorbereiding niet toegekomen, o.a. dus vakdidactiek. Gelukkig was er zowel op het gebied van ICT als op het gebied van literatuur een mooie invulling door Nick. Hoewel niet in mijn straatje van natuurkunde ben ik (weer) erg enthousiast geworden door een paar augmented apps: Elements 4D en Anatomy 4D. En zijn literatuur bij Will/Skill kende ik al (wil wel/niet en kan wel/niet) maar altijd goed om weer eens op gewezen te worden. Verder had Meine nog een paar goeie didactische tips n.a.v. licht(stralen): o.a. het redeneren vanuit de lichtbron of vanuit de eerste waarnemer (in tegenstelling tot het zijaanzicht van de 2e waarnemer)...

Capita: ik was er echt wel hoor. Maar voornamelijk fysiek. En uiteindelijk best wel veel meegekregen - maar het rendement van zo'n laat college is maar zo zo (schreef hij al gapend)...

Groepsopdracht E=Pxt

Naar aanleiding van de paragraaf over elektrische energie en vermogen én na de meterkastopdracht, een afsluitende groepsopdracht:

Maak met je groep een poster met een uitwerking van de totale gestegen jaarlijkse kosten na de aanschaf van de digiborden in onze school. De lamp in een beamer heeft een vermogen van 500 Watt, de bijbehorende apparatuur, zoals de aangesloten PC, 350 Watt. Gebruik jullie kennis van de meterkastopdracht en de huiswerkopgaven van de afgelopen paragraaf. 

Jullie bedenken zelf wat er verder uitgezocht moet worden en verdelen zelf de verschillende taken in de groep. Als jullie iets niet weten overleg je in je groep en maken jullie een redelijke schatting. Ieder groepslid moet de poster toe kunnen lichten en de poster moet 10 minuten voor het eind van deze les ingeleverd worden. Succes!

Een maatcilinder van 380,5 g.

Practicum ThermoDynamica: warmteconstante bepalen van diverse vloeistoffen. Ergens wel gezellig, zo met de klas bezig. Ik ben alleen niet gelukkig met de gebrekkige warmteverdeling in de vloeistoffen: de dompelaar hing er vrij hoog in en er was geen manier om de vloeistof te roeren en als alle warmte bovenin de vloeistof ontstaat is er eigenlijk nauwelijks convectie.


StudieBegeleiding: daar heb ik toch eigenlijk elke keer de neiging om me te verzetten tegen dat socioblabla: via het afpellen van de schillen van een ui een analyse van je omgeving tot uiteindelijk je eigen ik.... Maar ja, ik was toen al moe - en nog uren te gaan.

Vakdidaktiek: O jee. Ik hoop niet dat m'n medestudenten me een betweter vinden, maar ik kan het gewoon niet laten om met m'n ervaring te koop te lopen. Ik wil ze graag te laten zien wat je als professional tegen kan komen en hoe je dat hoe je daar mee om kan gaan.

Capita ging vandaag over vloeistofdynamica. Best interessant, maar het gaat in Giancoli niet verder dan de mechanica. En natuurlijk Venturi, Bernouille, Torricelli en Archimedes.

Ontdekkend leren

Gisteren was tijdens Vakdidactiek de term ontdekkend leren gevallen.  Vanochtend om 5 uur viel het kwartje: ik werd wakker met een wijziging in een practicum in mijn hoofd.  Snel genoteerd en heerlijk verder geslapen.

Practicum elektriciteit 2 havo - weg met het kookboek.
Lesdoel: elektrisch schema kunnen tekenen en schakelingen kunnen bouwen.

Tekenen: uitleg spanningsbron,  lamp,  schakelaar en voltmeter.
Transfer naar de real stuff.
Voorbeeldschema simpele stroomkring met spanningsbron,  lampje en schakelaar.
Laten tekenen: spanningsbron met voltmeter.  (Deze moet straks als eerste gebouwd en afgeregeld op 4,5V)
Uitleg van schakeling naar schema.
Schakelingen ontdekken : voeding,  netsnoer,  plankje met 3 lampjes en schakelaar,  5 snoeren,  eilandjesbord. 

Opdrachten:
Doel: 1 lampje altijd aan,  2e lampje aan te zetten met schakelaar.

• #1 Spanning afregelen op 4,5V
• #2 Bouwen simpele stroomkring.  Werkend? Schema tekenen. Werking beschrijven. 
• #3 Schakelingen proberen, schema tekenen en werking beschrijven.

Klaar? Teken zo nauwkeurig mogelijk het gloeilampen na.

Gelukkig zit er een kortsluitbeveiliging op de voeding met een geluidssignaal, want er waren weer diverse stellen die een drukschakelaar indrukken om een lampje uít te doen...

Buurke (2)

Omdat hij een 9 op Quantum had. Top!

ThermoDynamica
Ik had scheef op de planning gekeken en bij het maken van de opgaven zat er weer een behoorlijk aantal tijdrovende uitzoekertjes bij. Het college van vorige week sloot af met enthalpie en Cp en Cv en daar gingen de vragen over - maar dan wel een stuk de diepte in. Maar nu lag het aan mezelf: ik had de opgaven van volgende week gemaakt. Wat er verder vandaag nog in het college zat: fasen en de wet van Hess.

Didactiek
Vandaag twee scheikundige cases: het kloppend maken van reactievergelijkingen en de eisen aan een verslag. Knuppel in het hoenderhok: waarom laten we een breuk als coëfficiënt niet gewoon staan? Het was me vorig jaar in 3V al opgevallen dat bij het uiteindelijk verdubbelen om zo'n breuk weg te werken er altijd in de vergelijking gekrast moest worden. En daar houd ik niet zo van. Daarna wordt er zo goed als altijd weer verder vermenigvuldigd met massa's of mollen, dus ik zeg: gewoon laten staan. Morgen op school nog maar weer eens aanslingeren want daar krijg je scheikundigen aardig mee op de kast :-D

Bij de verslaglegging van een practicum bleken tabellen en grafieken niet begrepen. Dus moet je ze daar beter op richten - al vermoed ik dat ook bij deze collega het niveau van de leerlingen niet altijd voldoende is.

Capita
..is verschoven naar volgende week.

Een ander pad

Wel lesgegeven - niet geblogd. Ik wilde m'n focus verleggen richting zaken die ik echt aan wil pakken, niet alleen dingen die ik al doe.

Zoals die opmerking uit de leerlingenquête: 'Bij deze docent kan ik net doen of ik hard werk'. En dat ingepakt in een zogenaamde sociale feedback: 'Komt vaker voor dan bij collegae'. Au.

Ik probeer dit aan te pakken door volledige instructie: de leerling weet daardoor precies wat er van haar of hem verwacht wordt en waarom zij of hij de opdracht moet doen. (Bron)
Verder controleer ik meer, maar het enige wat ik constateer is dat leerlingen gewoonweg slecht aan het werk gaan. Hoewel ik al jaren twijfel aan het cognitieve niveau van een hele ris leerlingen ga ik er eerst maar even van uit dat de opdrachten 'te doen' zijn. Tip die ik van een collega meekreeg ga ik vanaf morgen toepassen: bij het rondwandelen door de klas zal ik bij leerlingen die niet goed aan de slag gaan een krabbel in hun schrift zetten. "Als ik over 5 minuten weer langskom heb je in ieder geval twee opgaven af."

Momenteel overigens volop bezig in het afronden van Licht en Geluid (klas 2) en Licht (klas 3) en met de start van Water, Gas en Elektriciteit (klas 2) en Elektriciteit (klas 3). Volop aan het nakijken en in de practica dus.

Buurke

ThermoDynamica
"Wanneer maak je nu eigenlijk gebruik van het verschil tussen middelbare, gemiddelde en meest waarschijnlijke snelheid ?

"Dat hangt er van af wat ik vraag...", "Het maakt allemaal eigenlijk niet zoveel uit...", "Het scheelt bijna niets..." Dat is natuurlijk níet wat ik dan wil horen!
Ik kwam vanochtend lekker vroeg aan: genoeg tijd voor een lekker bakkie pleur. Maar mijn relaxte wachten werd na verloop van tijd toch wel een beetje ongemakkelijk. Mijn medestudenten zijn ook niet echte laatkomers, maar de klok kroop al aardig dicht naar de half negen. Ik controleerde nogmaals het lokaal, de starttijd... Had ik wat gemist? Ja dus: we beginnen om 8:45, zodat Joost (hoofdrol van de dag) een uur later uit Enschede kan vertrekken.
Er waren vandaag een hoop wiskundige afleidingen, en ook items als adiabatische processen en enthalpie, cp, cw, dV. Ik liep er vandaag niet echt warm voor, kon de druk niet aan, voelde R niets voor, vond het teveel arbeid en kreeg geen volumineus idee.

Begeleiding
Wat een topwijf is dat toch. WPL-4 beroepsproduct: kwaliteit, valkuil, uitdaging en allergie, ze weet dat toch weer zo te brengen dat ik geïnteresseerd raak. Koppelen aan iets waar je last van hebt in de les, STARR er op loslaten (twee keer: situatie en gewenste situatie) en weer wat afgetimmerd.

Brrr, een sociogram

Nu nog proberen dit IRL handen en voeten te geven...

Vakdidaktiek
Inhoudelijk interessant: wat voor route stippelen we uit voor onze leerlingen. Er zijn natuurlijk verschillende ideeën over het curriculum, doorlopende leerlijnen, wanneer welke leerlingen wanneer waar aan toe zijn en welke prioriteiten je zelf als docent legt. Eén casus ging over elektrische schema's en de schakelingen zelf; de andere over een droomklas: hoe ver kun je gaan, of: wat geven ze daarin zelf aan...

Hoofdrol van de dag
Joost. Pragmatisch in de volle breedte (zowel als student en in z'n werk). Probeert momentum te creëren om invloed uit te oefenen om wat minder slaapverwekkende lessen te consumeren. En als grootbetaler zou ík dat moeten doen...

College dag zoveel.

Ik moet nodig eens nieuwe titels van bedenken. Misschien de naam van de hoofdrolspeler van de dag. Enfin. Nieuwe ronde, nieuwe kansen : periode 2.

Thermodynamica.

Pittig. Een hoop formules kwamen voorbij razen die ik nog wel ergens van kende, maar o - zo ver weg gezakt. Nieuwe termen : open en dichte manometers, partiële druk (voor als je twee gassen in 1 flesje propt),  effusie en de wet van Graham,  moleculaire botsing,  vluchtduur en ik moet nog wat uitzoeken over het waarom nu precies een expanders gas afkoelt,  want dat werd uitgelegd aan de hand van een grafiek,  waarbij de potentiële energie was uitgezet tegen de afstand tussen moleculen en ik kreeg daar wel een vaag idee bij,  maar vatte het net niet. En een nieuw boek : Atkins,  maar ik vond een PDF zomaar ergens...

Oh ja,  en een leuk filmpje. 

Begeleidingsbijeenkomst 

Ging over ict-didaktiek. Moet geen problemen opleveren.  Gewoon even doen, ergens, ooit. 

Didaktiek 2

Nieuw vak,  maar lijkt me goed te incorpereren in m'n stage.  Vandaag een voor ons allen herkenbare casus: leerlingen die niet met voorvoegsels overweg kunnen. Leuke tips allemaal en ik kon nog lekker even een knuppel in het hoenderhok hoenderhok gooien. Heb ik natuurlijk ook weer goed gemaakt en een paar mooie producten aangeboden. 

Afspraak met slb

Ik zat gisteren nog even in de put omdat het leek dat deze tweede periode wel heel druk zou worden,  samen met al het extra werk voor de (gedulleme eindelijk goedgekeurde) stage en de twee vakken die ik onbegeleid ga doen. Gelukkig heeft Mirjam me aardig gerust kunnen stellen. Wat een topper is dat,  sprankelend van de frisse ideeën en overal lichtpuntjes ziend. 

(Veritasium - een ander element)

Capita Selecta

Magnetisme.  Een zwak punt van de meesten van ons : ja, ook bij mij veel te ver weg gezakt. Kurkentrekker,  right-hand rules of toch juist de linker... I naar B draaien en dan kurkentrekken,  dat is voor mij het makkelijkste voor een uitproduct.  M'n vraag werd goed ontvangen -  al had ik zelf de hele dag nog lopen hopen op een brainwave omdat ik het zelf echt niet meer wist... (Flux,  van Hall etc.) 

Tentamens

't Was even stil in aanloop naar de tentamens. Samenvatten en oefenen in de herfstvakantie en daarna nog een deels zelf georganiseerde les quantum omdat de inspectie de opleiding visiteerde.

Het tentamen Quantum Fysica ging donderdag niet van een leien dakje. Door omstandigheden waren de laatste dagen voorbereiding niet van de kwaliteit die ik in gedachten had. Ik moest hier en daar flink puzzelen en kwam (net als veel studiegenoten) zwaar in tijdnood. Ik denk dat ik rond de vijfenhalf uit kom. Kan dus vervelend zijn omdat de tweede periode al de drukste van het jaar wordt zonder een 'her'.

Na de toets was er een bijeenkomst van Mirjam over 'Moderne Natuurkunde' - een vak dat dit jaar niet gegeven wordt en dus eventueel op eigen kracht moet. Het gaat over relativiteit en deeltjesfysica. Door mijn belangstelling voor deze kant van de natuurkunde weet ik er kwantitatief al veel van af maar zal ik op de kwaliteit moeten bijspijkeren. Deel van het cijfer is een prezi over een deeltje - ik heb voor de neutron gekozen.

Het tentamen van Kracht en Beweging was gelukkig een stuk beter te doen dan die van donderdag al moet ik zeggen dat alweer zo'n toets van tweeënhalf uur er flink inhakt. Alleen een vraag over de hoogte van een satelliet voor een bepaalde omlooptijd ging tot tweemaal toe mis terwijl ik die berekening 28 jaar geleden al met veel belangstelling (en correct) gemaakt had...